จ้างงานคนพิการ ต้องทำอะไรบ้าง?

นับลูกจ้างที่ไม่ใช่คนพิการ ณ วันที่ 1 ตุลาคม กฎกระทรวงใช้กับนายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 100 คนขึ้นไป อัตราส่วนคือคนพิการ 1 คนต่อลูกจ้างที่ไม่ใช่คนพิการทุก 100 คน และเศษเกิน 50 ต้องรับเพิ่ม 1 คน เป็นการนับวันเดียว ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยรายเดือน และกำหนดหน้าที่ของปีปฏิทินถัดไป เช่น นับ ณ 1 ตุลาคม 2569 กำหนดหน้าที่ระหว่าง 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม 2570 จำนวนลูกจ้างที่ลดลงภายหลังไม่ได้ยกเลิกหน้าที่ของปีนั้น

ที่มา กฎกระทรวง 2554 · คู่มือ พก. น. 6 · ถาม-ตอบ พก.

เงินต่อหนึ่งตำแหน่ง = อัตราค่าจ้างขั้นต่ำต่ำสุดที่ใช้บังคับครั้งหลังสุดในปีก่อนปีที่มีหน้าที่ส่งเงิน × 365 ตำแหน่งที่ปฏิบัติได้เพียงบางส่วนของปี ให้ส่งตามจำนวนวันที่ไม่ได้ปฏิบัติ

ที่มา กฎกระทรวง 2554 · คู่มือ พก. น. 9

ที่มา: มติคณะกรรมการค่าจ้างปี 2567 (อัตราต่ำสุด 330 บาท ใช้บังคับ 1 ม.ค. 2567) กรมประชาสัมพันธ์ · ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ฉบับที่ 13) (ราชกิจจานุเบกษา 27 ธ.ค. 2567 ใช้บังคับ 1 ม.ค. 2568) · ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ฉบับที่ 14) (ลงวันที่ 17 มิ.ย. 2568 ใช้บังคับ 1 ก.ค. 2568) · กระทรวงแรงงาน รายการประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ตรวจ 3 พ.ย. 2569: ฉบับล่าสุดคือฉบับที่ 14)

ยังไม่ยืนยัน: ฐานคืออัตราค่าจ้างขั้นต่ำต่ำสุดที่ใช้บังคับครั้งหลังสุดในปี 2569 ณ 3 พ.ย. 2569 ประกาศล่าสุดคือฉบับที่ 14 (ต่ำสุด 337 บาท) หากมีอัตราใหม่ใช้บังคับก่อน 31 ธ.ค. 2569 ตัวเลขนี้จะเปลี่ยน

• หนึ่งตำแหน่ง ไม่ได้จ้างตลอดปี 2569: 337 × 365 = 123,005 บาท

• ตัวอย่างของ พก. (อัตราปี 2566 328 บาท): ลูกจ้างคนพิการสิ้นสภาพการจ้างมีผลวันที่ 1 สิงหาคม และรับคนใหม่วันที่ 15 ตุลาคม ต้องส่งเงินวันที่ 1 สิงหาคม – 14 ตุลาคม รวม 75 วัน พร้อมดอกเบี้ย ถ้ารับคนใหม่วันที่ 1 กันยายน (ภายใน 45 วัน) ไม่ต้องส่งเงิน
• ตัวอย่างดอกเบี้ยของ พก.: 46 วัน × 328 = 15,088 บาท ดอกเบี้ย 15,088 × 7.5% ÷ 365 = 3.10 บาทต่อวัน จนถึงวันชำระ
• ถ้าสิ้นสุดก่อนกำหนด: จ้างทดแทนภายใน 45 วัน หรือส่งเงินตามจำนวนวันพร้อมดอกเบี้ย

ที่มา กฎกระทรวง ฉบับที่ 3 · คู่มือ พก. น. 8 · คู่มือ พก. น. 9

สาขา: คู่มือและถาม-ตอบของ พก. นับรวมสำนักงานใหญ่และทุกสาขา รวมถึงสาขาต่างจังหวัด และให้สำนักงานใหญ่เป็นผู้รายงาน ส่วนถ้อยคำในกฎกระทรวง (ข้อ 3) ระบุให้นับรวมสาขาในจังหวัดเดียวกัน และไม่ได้กล่าวถึงสาขาในจังหวัดอื่น ถ้ามีสาขาหลายจังหวัด ควรยืนยันวิธีนับกับ พก. ก่อนชำระเงิน บริษัทที่เป็นนิติบุคคลแยกกันในเครือเดียวกัน เป็นนายจ้างแยกกัน

ที่มา กฎกระทรวง 2554 · คู่มือ พก. น. 6 · ถาม-ตอบ พก.

นายจ้างที่ไม่ส่ง ส่งล่าช้า หรือส่งไม่ครบ ต้องเสียดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีของเงินที่ยังไม่ได้ส่ง (มาตรา 34 วรรคสอง)

หลังส่งหนังสือเตือนทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับโดยให้เวลาไม่น้อยกว่า 30 วัน เลขาธิการมีอำนาจสั่งอายัดทรัพย์สินของนายจ้าง (มาตรา 36) และสำนักงานมีอำนาจประกาศโฆษณาข้อมูลการปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย (มาตรา 39)

เงินที่ต้องจ่ายตามปกติไม่ใช่ค่าปรับ แต่เป็นเงินส่งเข้ากองทุนตามมาตรา 34 สำหรับตำแหน่งที่ไม่ได้ปฏิบัติ ถ้าส่งล่าช้ามีดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี และหากไม่ส่ง อาจถูกอายัดทรัพย์สินหลังได้รับหนังสือเตือน (มาตรา 36)

ที่มา พ.ร.บ. 2550

แทนการจ้างหรือส่งเงิน นายจ้างอาจให้สัมปทาน จัดสถานที่จำหน่ายสินค้าหรือบริการ จ้างเหมาช่วงงานหรือจ้างเหมาบริการโดยวิธีกรณีพิเศษ ฝึกงาน จัดอุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวก ล่ามภาษามือ หรือให้ความช่วยเหลืออื่นแก่คนพิการหรือผู้ดูแล ตามระเบียบคณะกรรมการ และต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการจัดหางาน

มูลค่าไม่น้อยกว่าเงินต่อตำแหน่งของปี สัมปทานและสถานที่ 1 ปีขึ้นไป ฝึกงาน 6 เดือนและ 600 ชั่วโมงขึ้นไป ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการจัดหางาน

การบริจาค การให้การสนับสนุน การจ่ายเงินให้นายหน้า หรือโครงการที่กรมการจัดหางานไม่ได้อนุมัติ ไม่นับแทนการส่งเงิน

ที่มา พ.ร.บ. ฉบับที่ 2 · คู่มือ พก. น. 10

• ทำได้โดยปฏิบัติตามกฎหมายด้วยทางเลือกอื่นที่กฎหมายรับรองเท่านั้น วันใดที่ตำแหน่งที่ต้องรับมีการจ้างตามมาตรา 33 หรือการให้สิทธิตามมาตรา 35 ที่ได้รับอนุมัติ วันนั้นไม่ต้องส่งเงิน ทั้งสองทางมีค่าใช้จ่าย การจ้างงานมีค่าจ้างและการปรับสภาพงาน ส่วนมาตรา 35 ต้องมีมูลค่าไม่น้อยกว่าเงินต่อตำแหน่งของปีนั้น
• การบริจาค การให้การสนับสนุน การจ่ายเงินให้นายหน้า หรือโครงการที่กรมการจัดหางานไม่ได้อนุมัติ ไม่นับแทนการส่งเงิน
• สิทธิประโยชน์ทางภาษีเป็นเรื่องแยกต่างหาก ไม่ได้ลดจำนวนเงินที่ต้องส่ง
• การปฏิบัติตามกฎหมายในภายหลังไม่ได้ลบวันที่ไม่ได้ปฏิบัติหรือดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นแล้ว นายจ้างที่จ้างงานหรือให้สิทธิมาตรา 35 หลังพ้นกำหนด 31 มีนาคม อาจยื่นคำขอรับเงินคืนจากกองทุนได้บางส่วน ไม่เกินเงินเฉลี่ยรายวันที่ส่ง × จำนวนวันที่จ้างจริง (กฎกระทรวงฉบับที่ 2 ข้อ 7) ควรสอบถาม พก.

ที่มา กฎกระทรวง 2554 · กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 · คู่มือ พก. น. 10 · กรมสรรพากร

เป็นเรื่องแยกต่างหาก ค่าจ้างลูกจ้างคนพิการ เงินที่ส่งเข้ากองทุน และค่าใช้จ่ายมาตรา 35 บางประเภท อาจนำมาหักเป็นรายจ่ายได้ แต่การหักภาษีไม่ได้ลดจำนวนเงินที่ต้องส่งเข้ากองทุน

ที่มา กรมสรรพากร

ที่มา พ.ร.บ. 2550 · กฎกระทรวง 2554 · ถาม-ตอบ พก. · คู่มือ พก. น. 16

เก็บ สปส. 1-10 เดือนตุลาคม สัญญาจ้างและเอกสารเงินเดือนของลูกจ้างคนพิการ ใบเสร็จกองทุน หนังสือแจ้งผลจากกรมการจัดหางาน และสัญญามาตรา 35 พร้อมหลักฐานการส่งมอบ แหล่งที่ตรวจไม่ได้กำหนดระยะเวลาเก็บ ควรเก็บไว้ตราบเท่าที่ผู้สอบบัญชีหรือหน่วยงานอาจขอตรวจ

• พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 มาตรา 33–36, 39 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 61 ก 27 ก.ย. 2550)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• พ.ร.บ.ฯ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2556 มาตรา 17 แก้ไขมาตรา 35 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 130 ตอนที่ 30 ก 29 มี.ค. 2556)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• กฎกระทรวงกำหนดจำนวนคนพิการที่นายจ้าง… พ.ศ. 2554 ข้อ 2–5 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 128 ตอนที่ 30 ก 29 เม.ย. 2554)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• กฎกระทรวงฯ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 กำหนดส่งเงิน 31 มีนาคม และข้อ 6–7 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 103 ก 5 ต.ค. 2560)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• กฎกระทรวงฯ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2564 ระยะเวลา 45 วัน (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138 ตอนที่ 28 ก 22 เม.ย. 2564)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• พก. คู่มือการปฏิบัติตามกฎหมายการจ้างงานคนพิการ สำหรับนายจ้าง (ภาคเอกชน) พิมพ์ครั้งที่ 2 ธันวาคม 2566ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• กองทุนฯ พก. ถาม-ตอบ จ้างงานคนพิการตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ฉบับที่ 13) (ราชกิจจานุเบกษา 27 ธ.ค. 2567 ใช้บังคับ 1 ม.ค. 2568)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ฉบับที่ 14) (ลงวันที่ 17 มิ.ย. 2568 ใช้บังคับ 1 ก.ค. 2568)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• มติคณะกรรมการค่าจ้างปี 2567 (อัตราต่ำสุด 330 บาท ใช้บังคับ 1 ม.ค. 2567) กรมประชาสัมพันธ์ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• กระทรวงแรงงาน รายการประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ตรวจ 3 พ.ย. 2569: ฉบับล่าสุดคือฉบับที่ 14)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569
• คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.156/2561 (ภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับรายจ่ายตาม พ.ร.บ.ฯ)ตรวจเมื่อ 3 พ.ย. 2569